Elektrokardiografija

Oštećenje miokarda ili sprovodnog sistema može pokazati promene u tački gde izviru, tački širenja ili regresiju električne aktivnosti i na taj način promenu u EKG.

Malo područje oštećenja u Hisovom snopu može izazvati upadljivi je promene no što izazivaju veća područja oštećenja u zidu komore. Slično, električna aktivnost nekih predela srca nije odgovarajuće reflektovana u običnom EKG, a oštećenje tih regija ne mora biti vidljivo.

Normalne promene u položaju srca mogu znatno uticati na nalaze. Normalni EKG-i mogu se naći kod teško oštećenih srca, a neretko, patološki EKG-i se mogu naći kod normalnog srca. To je vredno dijagnostičko pomagalo za stručnjaka kliničara koji ga razume i može ga oceniti u sklopu sa ceiokupnom kliničkom slikom.

EKG je od posebne važnosti u prepoznavanju sledećih srčanih poremećaja:

1. Aritmije, defekata provođenja i ektopičnih žarišta.
2. Infarkt miokarda.
3. Hipertrofija atrija i ventrikula.
4. Delova-nja lekova kao što su digitalis i kinidin.
5. Zahvaćenost srca sa sistemskim oboljenjima kao što su reumatska groznica, difterija ili virusna oboljenja.
6. Metabolične promene kao hipokalemija i hipokalcemija.
7. Perikarditis.
8. Kongenitalna oboljenja srca.

Savremena shvatanja dijagnostike i le čenja srčane insuficijencije bili su povod za izradu zapaženih preporuka Evropskog kardiološkog društva, kao i zajedničke radne grupe Američkog kardiološkog udruženja u Američkog koledža kardiologije.

Šta je srčana insificijencija

Srčana insuficijencija se definiše kao nesposobnost srca kao pumpe da dostavi odgovarajuću količinu krvi, kojom bi se zadovoljile potrebe tkiva za kiseonikom u energetskim materijama, srazmerno veličini fizičke aktivnosti u miru u toru, pod uslovom da je venski priliv krvi uredu.

U definiciji se insistira na pumpnoj disfunkciji, a ne samo na slabljenju miokardne kontrakcije, što ukazuje da je pojam srčane insuficijencije (SI) širi od pojma insuficijencije miokarda.

Postoje brojna stanja u kojima postoji SI bez insuficijencije miokarda, na primer:

• iznenadna srčana insuficijencija pri rupturi horde mitralne valvule,
• pri iznenadnoj aortnoj insuficijenciji kod bolesnika sa infektivnim endokarditisom,
• pri urođenoj anuloektaziji aorte,
• hronična SI u slučaju sa tesnom mitralnom stenozom, a potpuno očuvanom levom srčanom komorom,
• hronična SI u slučaju trikuspidne stenoze sa potpuno očuvanom levom i desnom srčanom komorom,
• u slučaju konstriktivnog perikarditisa s problemima punjenja srca, a očuvanim srčanim mišićem,
• kod stanja sa visokim minutnim volumenom srca (tireotoksikoza, anemija, AV fistula, urođene srčane mane s levo-desnim šantom), i drugo.

Srčanu insuficijenciju treba razlikovati od cirkulatorne insuficijencije kod koje postoji neadekvatan protok krvi [zbog: smanjenog volumena krvi, šoka, anemije, smanjenja oksihemoglobina i drugo

Ispitivanje Perifernih Krvnih Sudova

Simptomi i znaci se razlikuju prema stepenu okluzije, brzini kojom napreduje bolest, zahvaćenim krvnim sudovima i od toga da li postoji ili ne periferna cirkulacija.

1. Akutna arterijska insuficijencija: Nagli, jaki, stalni bol. Hladan, bled ekstremitet. Nema distalnog pulsa, hiperestezija, oštećena motorna funkcija, kolabirane vene. Istražite srčani uzrok embolije, uključujući infarkt miokarda, mitralnu stenozu, fibrilaciju atrija i infektivni endokarditis’.
2. Hronična arterijska insuficijencija: Intermitentna klaudika-cija koja napreduje do bolova i u odmaranju, smanjene distal-ne pulzacije, hladan ekstremitet, bledoća, kod dizanja ekstremiteta i crvenilo kad se spusti, atrofija kože i mišića, gubitak kose, produženo zarastanje rana, deformiteti kože, ulceracije i gangrena.
3. Akutna venska tromboza: Stalni bol, manji ili jači. Otok i tvrdoća iznad obolelih vena, pozitivan Homansov znak, topla koža, pune vene, nema smanjenog pulsa niti smanjene osetljivost
4. Hronična venska insuficijencija: Neugodan bol ili mišićni grč, osećaj težine, vidljive površne vene, pigmentacija i edem pot-kolenice, ljuštenje, zadebljanje i stvaranje ožiljaka na koži, ul-ceracije oko članka. Tople noge, nema smanjenja pulsa niti senzibiliteta.

Ehokardiografija srca

Ehokardiografija je forma ultrazvuka srca. To je tehnika pomoću koje se stvaraju brzo pulzirajući zvučni talasi ultra-visokofrekventni.

Kada ovi talasi sretnu neki predmet različite gu-stine i perpendikularno položen, neki talasi se vraćaju nazad kao eho i prikazuju se na pokretnom papiru ili osciloskopu određujući različite strukture srca. To je u osnovi sonar koji je razvijen u II svetskom ratu. On pruža direktni prikaz anatomskih struktura, položaja i pokreta zidova komora i njihovih šupljina, ušća većih krvnih sudova, listova zalisaka i njihovu integralnu funkciju.

U nekim slučajevima je dijagnostički metod (perikardijalni izliv). Opšte uzevši to je neinvazivna skrining tehnika koja donosi daljnje procene za tačnu dijagnozu ili je metoda za praćenje. Aparat je pokretan i može se koristiti uz bolesničku postelju ili u ambulantnoj službi.

Krak transdjusera koji je položen na grudni koš, sadrži piezoelektrični kristal. Ovaj konvertuje primarne električne impulse u talase zvuka ultra visoke frekvencije, a zatim rekonvertuje eho ovih talasa u električne impulse. Ovi se tada prikazuju kao ehokardiogram.

Angiokardiografija

Angiokardiografija je radiološka metoda kojom se prikazuju srčane komore, veliki krvni sudovi i perfuzija u plućima.

To se izvodi injekcijom kontrastnog sredstva, meglumin distrizoata (Renografina), direktno u odgovarajuću komoru posle kateterizacije.

Sineangiogrami pokazuju kontrastnu vizualizaciju srčanih komora i njihovih sastavnih delova kao i vaskularni protok u plućima.

Kateterizacija srca

Kateterizacija srca je metoda koja može doneti vredne podatke za dijagnozu i procenu urađenih i stečenih oboljenja srca koja se ne mogu dijagnostikovati jednostavnijim metodama.

Kod kongenitalnih oboljenja sirca, kateterizacija srca je od najveće vrednosti u dijagnostikovanju stenoze a. pulmonalis, lokalizacije levo-desnih šantova, abnormalnih plućnih vena, otvorenog duktus arteriosusa i drugih oboljenja. Takođe je od koristi u oceni težine anomalija, kao i u određivanju da li se mogu ili ne mogu korigovati. Korisna je i u određivanju stepena plućnehipertenzije i postojanja obrnutog krvotoka kroz kongenitalne šantove sa njihovom lošom prognozom.

Kod stečenih oboljenja srca, kateterizacija sva je korisna u određivanju težine valvularnog oboljenja srca, konstriktivnog pe-rikarditisa, perikardijalnog izliva i miopatija.

Dobijeni podaci uključuju:

1. položaj vrha katetera i njegov mogući prolaz kroz abnormalni šant pod fluoroskopskom vi-zualizacijom,
2. pritiske u krvnim sudovima i komorama,
3. gradijente pritiska kroz valvule,
4. sadržaj kiseonika i kapacitet krvi iz raznih položaja (kao i moguće mešanje krvi s desne strane srca sa onom sa leve strane) i
5. prisustvo perikardijalnog izliva što se vidi iz položaja vrha katetera kada leži u kontaktu sa zidom desnog atrija. Volumen šanta se može odrediti računanjem plućnog i perifernog protoka krvi i oduzimanjem posled-njeg od prvog. Glavne značajne komplikacije su srčane aritmije. Iz tog razloga kateterizaciju srca treba izvoditi pod stalnom EKG kontrolom.

Kateterizacija desnog srca

Izvodi se uvođenjem srčanog katetera u desni atrij, ven-trikul, arteriju pulmonalis i u granični položaj plućnih kapilara. Najčešće mesto uvođenja katetera je vena basilica.

Kateterizacija levog srca (Retrogradna femoralna arteriografija)

Pod fluoroskopskom kontrolom, kateter se može uvesti uz aortu, kroz aortne zaliske u levi ventrikul i aurikulu. Može se očitati pritisak i napraviti angiokardiografija. Specifično se može prikazati postojanje i raširenost stečenog ili urođenog oboljenja srca.

Koronarna arteriografija

Koristeći istu tehniku kao kod kateterizacije levog srca, mogu se uvesti specijalni kateteri u orificije leve i desne koronarne arterije. Boja se injicira i anatomija krvnih sudova se prikaže na »plej-bek« sineangiogramu.

Implantabilni kardioverter-defibrilatori

Implantabilni „loop“ rekorder (ILR) predstavlja novu metodu u kardiološkoj dijagnostici, čija je uloga u otkrivanju uzroka ponavljanih sinkopa kod kojih se primenom standarnih metoda nije došlo do dijagnoze.

U pitanju je mali dijagnostički implantat, u osnovi sličan stalnom pejsmejkeru, ali srazmerno manjih dimenzija i sa elektrodama na kućištu aparata, koje ne iziskuju transvensku aplikaciju.

Snimanje se obavlja po principu beskonačne trake, a trajanje EKG zapisa fiksiranog spoljašnjim programerom ili sačuvanog automatski je 21 minut nekomprimovanog ili 42 minuta komprimovanog snimka koji je potrebno izbrisati nakon očitavanja.

Za automatski zapis, aparat poseduje bradikardnu i tahikardnu opciju koje su programabilne.

Kapacitet baterije je 14 meseci.

U Pejsmejker centru Instituta za kardiovaskularne bolesti Kliničkog centra Srbije Implantabilni „loop“ rekorderi ILR se implantiraju od 2000 godine.

Hiperlipidemija - molekul holesterola

Hiperlipidemija predstavlja grupu poremećaja karakterizovanih viškom masnoća u krvi, kao što su kolesterol, trigliceridi i lipoproteini.

Uzroci, učestalost i faktori rizika kod hiperlipidemije

Hiperlipidemija je prouzrokovana viškom lipida u krvi i važan je faktor rizika za nastanak ateroskleroze i bolesti srca. Hiperlipidemija može biti prouzrokovana genetskim faktorima, kao kod nekih naslednih bolesti, ili sekundarnim faktorima kod stečene hiperlipidemije.

Oblici lipida u krvi su holesterol, trigliceridi i lipoproteini, koji su molekule masti i holesterola vezane na proteine.

Vrste lipoproteina su:

• lipoproteini vrlo male gustoće (VLDL),
• lipoproteini male gustoće (LDL) i
• lipoproteini srednje gustoće (IDL).

Hilomikroni su takođe klasifikovani kao lipoproteini i sastavljeni su od triglicerida, holesterola i proteina. Takođe postoje lipoproteini velike gustoće (HDL) koji su u obrnutom odnosu prema riziku od srčane bolesti i zato su poznati kao faktori „protivrizika“.

Postoji 6 tipova hiperlipidemije koji se razlikuju prema vrsti(ama) lipida koji su povišeni u krvi. Neki od tipova mogu biti prouzrokovani primarnim poremećajem kao što je nasledna hiperlipidemija, a neki su posledica sekundarnih uzroka.

Sekundarni uzroci hiperlipidemije su u vezi s bolestima povezanim s hiperlipidemijom, prehrambenim faktorima rizika i lekovima povezanim s hiperlipidemijom.

Faktori rizika za ovu bolest su:

• šećerna bolest,
• hipotiroidizam,
• Cushingov sindrom, kao i
• određeni tipovi zatajenja bubrega.

Faktori rizika vezani uz lekove su:

• kontraceptivne pilule;
• hormoni kao što su estrogeni i kortikosteroidi;
• određeni diuretici; i
• beta-blokatori.

Prehrambeni faktori rizika su:

• unos masti u ishraniveći od 40% ukupnih kalorija;
• unos zasićenih masti u ishraniveći od 10% ukupnih kalorija;
• unos holesterola veći od 300 miligrama dnevno;
• hroničan preteran unos alkohola; i
• povećana telesna težina.

Učestalost hiperlipidemije u populaciji je 1 %. Bolest je češća kod muškaraca nego kod žena.

Hiperlipidemija nema karakterističnih simptoma.

Pregledi kod hiperlipidemije

Kod hiperlipidemije sprovode se klinički pregledi i laboratorijska ispitivanja radi utvrđivanja sekundarnih uzroka hiperlipidemije ili naslednih poremećaja, ako su povišene vrednosti lipoproteina. Normalne vrednosti holesterola i triglicerida zavise od životnoj dobi pacijenta.

Lečenje hiperlipidemije

Cilj lečenja hiperlipidemije je smanjenje rizika od ateroskleroze i kardiovaskularne bolesti pomoću lečenja koje ima za cilj sniženje nivoa lipida u krvi.

Promena ishrane je početni korak u lečenju. Kod osoba koje imaju preveliku telesnu težinu, preporučuje se smanjenje težine do idealne telesne težine. Smanjenje ukupnih kalorija, holesterola i zasićenih masnoća dovoljno je kod većine ljudi. Stepen ograničenja u ishrani proporcionalan je stepenu hiperlipidemije.

Ako u roku od 2 meseca, tokom koja se sprovodi preporučeni režim ishrane ne dođe do normalizacije laboratorijskih nalaza, počinje se s terapijom ljekovima.

Terapija lekovima i dijetom verojatno će se nastaviti tokom celog života osobe. Periodično praćenje nivoa lipida i holesterola u krvi potrebno je da bi se odredio odgovor na lečenje. Studije su pokazale da smanjenje visokih vrednosti holesterola u krvi ne umanjuje progresiju ateroskleroze.

Komplikacije kod hiperlipidemije

• ateroskleroza;
• koronarna arterijska bolest;

Kada se obratiti lekaru

Ovo stanje obično ustanovi lekar kad pregledava rezultate laboratorijskih analiza. Ako imate hiperlipidemiju, morate biti svesni da imate povećani rizik od srčane bolesti.

Prevencija hiperlipidemije

Pregledi radi otkrivanja hiperlipidemije trebaju biti deo rutinske provere zdravlja za osobe između 20 i 30 godina starosti. Smanjenje prehrambenih faktora rizika održavanjem idealne telesne težine, dobro uravnotežena ishrana sa malo masnoća i ograničenje unosa holesterola pomoći će u sprečavanju pojave hiperlipidemije.

Pocock et al

Ovaj metod pomaže lekarima da odrede lične potrebe pacijenta kod lečenja hipertenzije ali i ostalih intervencija radi smanjenja rizika kod ove bolesti.

Autori ove metode nalate se na INDANA projektu za Evropu koja oržava bazu ličnih podataka pacijenata uključenih u lečenje i istraživanje hipertenzije.

U ovoj studiji su korišćeni podaci iz osam različitih istraživanja hipertenzije i obuhvata 47088 pacijenta, različitog pola i različitih starosnih dobi. Glavni razlog za ovo istraživanje je bila smrt 1639 pacijenata od bolesti srca tokom perioda od 5.2 godine i kasnije.

Napomena:

Potrebno je popuniti SVA POLJA da bi kalkulator mogao dati što tačnije razultate.

Pocock Risk Score Kalkulator

Indeks telesne mase ili BMI Body Mass Index

Ovim indeksom ne meri se direktno telesna masnoća ali su ispitivanja pokazala da postoji značajna povezanost sa vrednostima koje se dobijaju direktnim merenjem količine telesnih masti, kao što je merenje pod vodom ili DXA (dual energy x-ray absorptiometry).

Indeks Telesne Mase